Moet u de hoofdkraan afsluiten vanwege een lekkage, een gesprongen leiding of water dat blijft stromen? Draai de watertoevoer zo snel mogelijk veilig dicht om verdere waterschade te beperken. Hieronder ziet u waar de hoofdkraan meestal zit, hoe u deze afsluit en wat u doet wanneer de kraan niet dicht wil.
Bij actief stromend water, een gesprongen leiding of een lekkage die snel groter wordt, telt iedere minuut.
Volg deze stappen wanneer u bij een lekkage snel de volledige watertoevoer van de woning wilt stoppen.
De hoofdkraan zit vrijwel altijd in de buurt van de watermeter, meestal in de meterkast.
Draai een ronde knop met de klok mee. Zet een hendel haaks op de waterleiding.
Open een koude kraan op een laag punt totdat er geen water meer uitkomt.
Het stromende water hoort snel af te nemen. Blijft het doorgaan, bel dan direct.
De exacte plek verschilt per woningtype, maar de hoofdkraan bevindt zich bijna altijd direct bij de watermeter.
Bij moderne woningen zit de watermeter vaak laag in de meterkast, met de hoofdkraan direct ervoor of erachter.
Bij oudere woningen bevindt de watermeter zich soms in de kelder, dicht bij de plek waar de waterleiding binnenkomt.
Soms zit de watermeter onder een luik bij de voordeur, in de hal of in de vloer van de meterkast.
In appartementen en nieuwbouw kan de hoofdkraan in een technische kast, berging of gezamenlijke meterruimte zitten.
Kunt u de hoofdkraan niet vinden? Volg de koudwaterleiding vanaf de plek waar deze de woning binnenkomt of zoek eerst de watermeter. De afsluiter direct vóór of na de meter is doorgaans de hoofdkraan. In een appartement kan er daarnaast een centrale afsluiting voor meerdere woningen aanwezig zijn. Sluit die niet zomaar af zonder overleg.
Werk rustig en gebruik geen overmatige kracht. Een oude of vastzittende afsluiter kan beschadigen wanneer u deze forceert.
Komt water bij stopcontacten, apparaten of de groepenkast? Raak natte elektrische onderdelen niet aan.
Verwijder voorzichtig spullen rondom de watermeter zodat u de afsluiter goed kunt vasthouden en bedienen.
U ziet meestal een ronde draaiknop, een T-vormige knop, een vlindergreep of een rechte hendel.
Draai een ronde knop rustig met de klok mee tot deze stopt. Een hendel zet u een kwartslag zodat deze haaks op de leiding staat.
Open bij voorkeur een kraan op de benedenverdieping. Daarmee laat u resterend water en leidingdruk weglopen.
Na korte tijd hoort er geen water meer uit de geopende kraan te komen en moet de lekkage duidelijk afnemen.
De manier van afsluiten hangt af van de bediening van de afsluiter.
Draai de knop rustig met de klok mee. Stop zodra de kraan volledig gesloten is en gebruik geen extra gereedschap.
De kraan is open wanneer de hendel in de lengterichting van de leiding staat en dicht wanneer deze haaks staat.
Draai de vlindergreep meestal een kwartslag. Ook hier geldt: haaks op de leiding betekent doorgaans gesloten.
Sommige afsluiters hebben een speciale sleutel nodig. Gebruik geen geïmproviseerd gereedschap wanneer u niet zeker weet wat u doet.
Sluit de hoofdkraan vooral af wanneer water ongecontroleerd uit een leiding, aansluiting of toestel blijft komen.
Bij een leidingbreuk kan in korte tijd veel water vrijkomen. Sluit de hoofdkraan onmiddellijk.
Bij een actieve of snel groter wordende lekkage voorkomt afsluiten dat er nieuw water blijft toestromen.
Een lekkende hoofdkraan vraagt om extra voorzichtigheid, omdat de afsluiter zelf onderdeel van het probleem is.
Sluit eerst de lokale stopkraan van het toilet. Lukt dat niet of blijft schoon water toestromen, sluit dan de hoofdkraan.
Niet iedere cv-lekkage stopt via de hoofdkraan. Schakel het toestel veilig uit en laat de situatie beoordelen.
Komt het water mogelijk uit een leiding of sanitaire aansluiting? Sluit de hoofdkraan om verdere toevoer te beperken.
Een hoofdkraan kan door ouderdom, corrosie, kalk of langdurig niet gebruiken vast komen te zitten.
Te veel kracht kan de knop, spindel of kraan afbreken. Dan kan de lekkage juist groter en moeilijker afsluitbaar worden.
Een waterpomptang kan de bediening vervormen of afbreken. Gebruik alleen passend gereedschap wanneer u weet dat dit is toegestaan.
Bij een vastzittende, lekkende of defecte hoofdkraan is professionele hulp vaak de veiligste vervolgstap.
Wanneer de defecte afsluiter vóór de watermeter zit, kan beoordeling door het waterbedrijf nodig zijn.
Blijft er ondanks een gesloten hoofdkraan water uit de leiding komen? Een kleine hoeveelheid restwater kan normaal zijn. Blijft de stroom echter aanhouden, dan sluit de hoofdkraan mogelijk niet volledig of komt het water uit een ander systeem, zoals de cv-installatie, een boiler, een voorraadvat of een gezamenlijke leiding.
Het afsluiten beperkt de toevoer, maar lost de oorzaak van de lekkage nog niet op.
Gebruik emmers, handdoeken of een waterzuiger en verplaats meubels, elektronica en andere waardevolle spullen.
Maak foto's en video's van de lekkage, vochtplekken, beschadigde materialen en de stand van de watermeter.
Kijk waar het water vandaan lijkt te komen, maar hak geen muren of vloeren open zonder goede diagnose.
Een defecte leiding, koppeling, kraan of afsluiter moet veilig worden hersteld voordat het water weer open kan.
Zet het water pas weer aan wanneer de lekkage is verholpen en alle open leidingen of aansluitingen veilig zijn afgesloten.
Laat eventueel één koude kraan een klein stukje open om lucht gecontroleerd uit de leiding te laten ontsnappen.
Draai of beweeg de afsluiter geleidelijk zodat de leiding rustig op druk komt en drukschokken worden beperkt.
Laat een koude kraan kort lopen totdat de waterstraal gelijkmatig is en niet meer sputtert.
Kijk bij de gerepareerde plek, watermeter, hoofdkraan, kranen, toilet en toestellen of nergens opnieuw water verschijnt.
Een hoofdkraan wordt weinig gebruikt. Juist daardoor kan deze na jaren vast gaan zitten.
Draai de kraan bijvoorbeeld één of twee keer per jaar voorzichtig dicht en weer open, mits deze soepel beweegt.
Laat huisgenoten weten waar de hoofdkraan zit, zodat bij lekkage niet eerst lang gezocht hoeft te worden.
Bewaar geen zware dozen of vaste kasten voor de watermeter en hoofdkraan.
Een kraan die zwaar draait, lekt of niet volledig sluit, kan beter preventief worden beoordeeld en vervangen.
De hoofdkraan is de centrale afsluiter van de drinkwaterinstallatie in uw woning. Door deze kraan te sluiten, stopt u de toevoer van nieuw leidingwater naar vrijwel alle tappunten en toestellen achter de watermeter.
Het water komt via de dienstleiding van het waterbedrijf uw woning binnen. Daarna passeert het doorgaans eerst een afsluiter, vervolgens de watermeter en daarna de binneninstallatie. Vanaf dat punt wordt het water verdeeld naar de keuken, badkamer, het toilet, de cv-ketel, wasmachine, vaatwasser, buitenkraan en eventuele andere aansluitingen.
Wanneer u de hoofdkraan dichtdraait, sluit u de verbinding tussen de openbare waterleiding en uw binneninstallatie af. Er blijft dan nog water achter in leidingen, reservoirs en toestellen. Daarom kan een kraan na het afsluiten nog enkele seconden of langer doorlopen. Door een koude kraan op een laag punt te openen, laat u de resterende leidingdruk gecontroleerd ontsnappen.
De hoofdkraan stopt de normale drinkwatertoevoer. Water uit een cv-circuit, boiler, voorraadvat, regenton, lekkend dak of gezamenlijke installatie kan echter nog steeds blijven stromen. Het afsluiten van de hoofdkraan is dus een eerste veiligheidsmaatregel, maar niet altijd de volledige oplossing.
Brengt drinkwater vanaf het openbare net naar de woning.
Sluit de centrale toevoer naar de binneninstallatie af.
Registreert hoeveel leidingwater door de installatie stroomt.
Verdelen het water naar kranen, sanitair en apparaten.
De meest waarschijnlijke locatie hangt samen met de leeftijd en het type van het gebouw.
| Woningtype | Waarschijnlijke locatie | Waarop letten? |
|---|---|---|
| Nieuwbouwwoning | Onderaan in de meterkast | Vaak een compacte kogelkraan of vlindergreep direct bij de watermeter. |
| Rijtjeshuis | Meterkast, hal of kruipruimte | Controleer een vloerluik bij de voordeur wanneer de meter niet zichtbaar is. |
| Oudere woning | Kelder, trapkast of onder de vloer | Oudere afsluiters kunnen zwaar draaien. Forceer een verweerde knop niet. |
| Appartement | Meterkast, technische kast of gezamenlijke meterruimte | Controleer of de kraan uitsluitend uw eigen woning afsluit. |
| Vrijstaande woning | Meterkast, garage, kelder of technische ruimte | De leiding kan via de voorgevel, garage of een aparte technische ruimte binnenkomen. |
| Bedrijfspand | Technische ruimte of centrale meterkast | Er kunnen meerdere zones, tussenmeters en afsluiters aanwezig zijn. |
Draai niet zonder controle aan een grote centrale afsluiter in een gezamenlijke ruimte. Daarmee kunt u mogelijk ook de watertoevoer van buren afsluiten. Zoek de individuele meter of vraag de beheerder, verhuurder of VvE waar de afsluiter van uw woning zit.
Niet elk waterprobleem vraagt om precies dezelfde reactie. Hieronder ziet u wat in verschillende situaties verstandig is.
Sluit de hoofdkraan onmiddellijk, open een koude kraan om druk af te voeren en verplaats spullen uit de natte zone.
Gebruik eerst de lokale hoekstopkraan wanneer die bereikbaar is. Sluit de hoofdkraan als de aansluiting of leiding blijft lekken.
Sluit bij voorkeur de stopkraan van het toilet. Lukt dat niet of lekt de toevoerleiding, sluit dan de hoofdkraan.
Sluit de hoofdkraan wanneer water uit een leiding, mengkraan, aansluiting of inbouwdeel blijft komen.
Sluit eerst de hoekstopkranen van kraan of vaatwasser. Is de leiding zelf defect, sluit dan de hoofdtoevoer.
Schakel het toestel volgens de handleiding uit. De hoofdkraan kan drinkwatertoevoer stoppen, maar niet altijd het gesloten cv-circuit.
Draai de wasmachinekraan dicht. Sluit de hoofdkraan wanneer de kraan, koppeling of leiding niet afsluitbaar is.
Gebruik de aparte afsluiter voor de buitenleiding wanneer aanwezig. Anders is tijdelijk afsluiten via de hoofdkraan nodig.
Gebruik dit overzicht om snel te bepalen of het afsluiten van de volledige watertoevoer zinvol is.
| Situatie | Hoofdkraan afsluiten? | Vervolgactie |
|---|---|---|
| Water spuit uit een leiding | Ja, direct | Druk aflaten en loodgieter inschakelen. |
| Vochtplek zonder zichtbaar stromend water | Bij twijfel wel | Watermeter controleren en lek laten opsporen. |
| Toilet loopt door | Eerst lokale stopkraan | Hoofdkraan alleen als lokaal afsluiten niet lukt. |
| Kraan druppelt langzaam | Meestal niet direct | Gebruik lokale afsluiter en plan reparatie. |
| CV-radiator lekt | Niet altijd effectief | CV-installatie uitschakelen en circuit laten beoordelen. |
| Daklekkage bij regen | Nee | Hoofdkraan heeft geen effect; beperk schade en bel een dakdekker. |
| Water bij groepenkast | Ja, mits veilig bereikbaar | Raak natte elektra niet aan en schakel professionele hulp in. |
| Watermeter loopt terwijl alles uit staat | Voor test tijdelijk | Controleer of de meter stopt en laat een verborgen lek onderzoeken. |
Een beetje restwater is normaal. Een aanhoudende krachtige waterstroom wijst erop dat de toevoer niet volledig is gestopt of dat het water uit een andere bron komt.
Open een koude kraan op de benedenverdieping en wacht kort. Leidingen en hogere verdiepingen bevatten nog een hoeveelheid water.
Een draaikraan moet rustig tot het eindpunt worden gesloten. Een hendel hoort haaks op de leiding te staan.
Blijft de meter bewegen terwijl de hoofdkraan volgens u dicht staat, dan sluit de kraan mogelijk niet volledig.
Een boiler, cv-installatie, drukvat, reservoir of leiding van een bovenwoning kan nog water afgeven.
Forceer de afsluiter niet verder. Laat beoordelen waarom het water niet stopt.
De watermeter is een praktisch hulpmiddel om te controleren of er ergens in de woning nog water wordt verbruikt of weglekt.
Sluit alle kranen, zet wasmachine en vaatwasser uit en zorg dat het toilet niet wordt doorgespoeld. Noteer vervolgens de meterstand of maak een foto. Beweegt het kleine telwiel of verandert de stand toch, dan is er mogelijk nog verbruik, een doorlopend toilet, een lekkende veiligheidsklep of een verborgen waterlek.
Sluit daarna tijdelijk de hoofdkraan. Stopt de meter niet of bevindt de beweging zich vóór de afsluiter, neem dan contact op met het waterbedrijf of een vakman. Stopt de meter wel maar begint deze direct na heropening opnieuw te lopen terwijl alles dicht staat, dan ligt de oorzaak waarschijnlijk in de binneninstallatie.
Maak 's avonds een foto van de watermeter wanneer niemand meer water gebruikt. Vergelijk de stand de volgende ochtend vóórdat een kraan, toilet of apparaat wordt gebruikt. Een verschil kan op ongewenst waterverbruik wijzen.
Water en elektriciteit vormen samen een direct veiligheidsrisico. Handel alleen wanneer u dit zonder contact met water of natte onderdelen kunt doen.
Raak geen nat stopcontact, apparaat, kabel, schakelaar of groepenkast aan. Ga niet door water staan om de stroom uit te schakelen. Bij rook, vonken, brandlucht of direct gevaar belt u 112. Laat de elektrische installatie daarna controleren voordat u deze weer gebruikt.
Een hoofdkraan hoeft niet vaak te worden bediend, maar moet in een noodsituatie wel betrouwbaar afsluiten.
Vocht of druppels rond de bediening wijzen op slijtage van afdichtingen.
Een afsluiter die niet meer beweegt, is in een noodsituatie onbetrouwbaar.
Wanneer de bediening beweegt zonder de toevoer te stoppen, kan het binnenwerk defect zijn.
Sluit de kraan niet volledig af, dan kan vervanging of herstel nodig zijn.
Ernstige aanslag of roest rond verbindingen vergroot de kans op lekkage of afbreken.
Bij renovatie kan preventieve vervanging door een moderne kwartslagkraan verstandig zijn.
Voor vervanging moet de wateraanvoer vóór de bestaande hoofdkraan kunnen worden afgesloten. Dat is niet altijd iets wat een bewoner of loodgieter zelfstandig kan doen. Wanneer de afsluiter vóór de watermeter of op het netwerkdeel van het waterbedrijf zit, kan afstemming met het waterbedrijf noodzakelijk zijn.
De uiteindelijke prijs hangt af van bereikbaarheid, type afsluiter, materiaal, spoed, bijkomende lekkage en de vraag wie verantwoordelijk is voor het betreffende onderdeel.
| Werkzaamheden | Wat beïnvloedt de prijs? | Praktische aandachtspunten |
|---|---|---|
| Inspectie van een vastzittende hoofdkraan | Reistijd, spoedmoment en bereikbaarheid | Laat eerst bepalen of bedienen nog veilig is. |
| Herstel van een lekkende aansluiting | Type koppeling, leidingmateriaal en beschikbare werkruimte | Niet iedere lekkage betekent dat de complete kraan moet worden vervangen. |
| Vervangen van de hoofdkraan | Afsluitmogelijkheid vóór de kraan, materiaal en aanpassing leidingwerk | Afstemming met het waterbedrijf kan nodig zijn. |
| Spoedreparatie bij leidingbreuk | Tijdstip, omvang van de schade en noodmaatregelen | Vraag vooraf welke kosten en werkzaamheden worden verwacht. |
De verantwoordelijkheid hangt af van de locatie van het defect en uw woon- of eigendomssituatie. Bij een huurwoning kan de verhuurder verantwoordelijk zijn voor vaste installaties. Onderdelen van de aansluiting vóór de watermeter kunnen onder het waterbedrijf vallen. Meld de situatie daarom tijdig en laat vaststellen welk deel defect is.
Bij langere afwezigheid kan het afsluiten van de watertoevoer de kans op grote onopgemerkte waterschade verkleinen.
Voor een korte afwezigheid is afsluiten niet altijd noodzakelijk. Gaat u meerdere weken weg, is de woning leeg, zijn er oude leidingen aanwezig of bestaat er verhoogd risico op lekkage, dan kan het verstandig zijn. Houd wel rekening met apparaten die water nodig hebben of een automatische vul- of spoelfunctie gebruiken.
Voor werkzaamheden aan leidingen en vaste aansluitingen moet de installatie veilig drukloos worden gemaakt.
Voor een kraan met werkende hoekstopkranen hoeft niet altijd de volledige woning zonder water.
Gebruik een lokale afsluiter wanneer mogelijk; sluit anders de hoofdkraan.
Open een lager gelegen kraan en vang restwater op met een bak en doeken.
Begin pas met demonteren wanneer er geen druk meer op de aansluiting staat.
Open de hoofdkraan langzaam en controleer alle nieuwe verbindingen zorgvuldig.
Een foutieve verbinding achter tegels of in een wand kan grote gevolgschade veroorzaken. Laat complexe of moeilijk bereikbare aansluitingen door een vakman uitvoeren en controleer de installatie vóórdat de wand wordt gesloten.
Bevroren leidingen kunnen uitzetten en scheuren. De lekkage wordt soms pas zichtbaar zodra de leiding ontdooit.
Gebruik de aparte binnenafsluiter en laat de buitenkraan leeglopen vóór een vorstperiode.
Leidingen in garages, schuren en kruipruimtes lopen extra risico.
Ontdooi een leiding nooit met een brander of ander open vuur.
Een scheur kan pas gaan lekken wanneer het ijs smelt en de druk terugkeert.
Vermoedt u een bevroren of gescheurde leiding? Sluit de hoofdkraan voordat u de leiding voorzichtig laat ontdooien. Houd emmers en doeken gereed en controleer de volledige leiding zodra de watertoevoer later langzaam wordt hersteld.
Door rustig en systematisch te handelen voorkomt u dat een beheersbare lekkage verandert in een groter probleem.
Een afsluiter van gas, cv of een gezamenlijke leiding is niet hetzelfde als de hoofdkraan voor drinkwater.
Een vastzittende knop kan afbreken, waardoor direct professionele afsluiting nodig wordt.
Zonder drukafvoer kan restwater onder druk blijven staan en bij demontage vrijkomen.
Plotselinge drukopbouw kan waterslag veroorzaken en zwakke verbindingen belasten.
Water bij stopcontacten of de groepenkast vraagt om extra voorzichtigheid en professionele hulp.
De toevoer stopt, maar de kapotte leiding, koppeling of kraan moet nog worden hersteld.
Bewaar deze volgorde zodat u in een stressvolle situatie niets belangrijks overslaat.
Antwoorden op praktische vragen over het vinden, dichtdraaien en weer openen van de hoofdkraan.
De hoofdkraan zit meestal in de meterkast, kelder, kruipruimte of technische ruimte, vrijwel altijd direct bij de watermeter.
Een ronde draaikraan draait u meestal met de klok mee dicht. Een hendelkraan is gesloten wanneer de hendel haaks op de leiding staat.
Open na het afsluiten een koude kraan op de benedenverdieping. Na het wegstromen van de resterende druk hoort er geen water meer uit te komen.
Forceer de kraan niet. Een vastzittende of versleten afsluiter kan afbreken en de lekkage verergeren. Neem contact op met een loodgieter.
Gebruik liever geen tang op een normale bedieningsknop of hendel. Daarmee kunt u de afsluiter beschadigen. Alleen een daarvoor bedoelde sleutel mag worden gebruikt.
Bij een langdurige afsluiting of werkzaamheden aan de waterleiding is het verstandig de cv-ketel en andere watergebruikende apparaten volgens de handleiding uit te schakelen.
Ja, nadat de lekkage veilig is verholpen. Open de hoofdkraan langzaam om drukschokken te beperken en controleer daarna alle aansluitingen op lekkage.
Dat hangt af van de positie van de afsluiter en de afspraken met het waterbedrijf. Onderdelen vóór of bij de watermeter kunnen onder verantwoordelijkheid van het waterbedrijf vallen; laat dit eerst beoordelen.
Raak natte stopcontacten, apparaten of de groepenkast niet aan. Schakel alleen veilig de stroom uit en bel bij direct gevaar 112. Neem daarna contact op met een vakman.
Bel direct bij een gesprongen leiding, een hoofdkraan die niet sluit, snel toenemende waterschade, water bij elektra of een afsluiter die zelf lekt.
Dat verschilt per woning en leidinglengte. Een kraan kan na het afsluiten nog kort doorlopen door restwater en resterende druk.
De meeste ronde afsluiters draaien met de klok mee dicht, maar afwijkende uitvoeringen bestaan. Kijk naar markeringen en forceer de bediening nooit.
Er zit dan lucht in de leiding. Laat een koude kraan rustig lopen totdat de waterstraal weer gelijkmatig is.
Niet altijd. Een radiator maakt doorgaans deel uit van het gesloten cv-circuit. Schakel de cv-installatie uit en laat het circuit veilig beoordelen.
Sommige installaties hebben een aparte afsluiter bij boiler of cv-ketel. Gebruik die alleen wanneer u zeker weet welke leiding u afsluit.
Bij langere afwezigheid kan dit verstandig zijn, mits aangesloten toestellen en vorstbeveiliging volgens hun handleiding blijven functioneren.
Een voorzichtige test één of twee keer per jaar kan helpen voorkomen dat de afsluiter vast komt te zitten. Stop wanneer deze zwaar beweegt of lekt.
Controleer de meterkast, kelder, kruipruimte, technische kast of gezamenlijke meterruimte. Vraag bij huur of appartement de verhuurder of beheerder.
Ja. Bij een oude afsluiter kunnen versleten afdichtingen na beweging gaan druppelen. Laat dit controleren en forceer de kraan niet opnieuw.
De hoofdkraan sluit de volledige binneninstallatie af. Een stopkraan of hoekstopkraan sluit meestal één toestel, kraan of leidingdeel af.
Dat kan waterslag of plotselinge drukopbouw zijn. Open de kraan langzamer en laat de installatie beoordelen wanneer het geluid blijft terugkomen.
Vervanging van vaste installatiedelen vraagt doorgaans toestemming en vakkennis. Neem eerst contact op met verhuurder of beheerder.
Bekijk ook deze pagina's wanneer u te maken heeft met een lekkage, leidingbreuk of een defecte afsluiter.
De afsluiter of aansluiting bij de watermeter verliest water.
Direct handelen wanneer water met kracht uit een leiding stroomt.
Signalen, oorzaken en vervolgstappen bij een lekkende waterleiding.
Mogelijke verborgen lekkage wanneer alle kranen en toestellen uit staan.
Wat te doen bij druppels, vochtkringen of een nat plafond.
Een verborgen lekkage laten opsporen zonder onnodig hak- en breekwerk.
Veilige eerste stappen om schade te beperken.
Direct hulp bij een urgente lekkage of gesprongen leiding.
Blijft het water stromen, lekt de afsluiter zelf of is een waterleiding gesprongen? Neem direct contact op zodat de situatie snel kan worden beoordeeld.